-- Diğer

COVID-19’dan Yakını Kaybetmeyle Baş Etmek

Normal şartlarda bile sevdiğin birinin kaybına dayanmak çok güçtür. Koronavirüs salgınının ortasında ise bu keder ve üzüntü, belirsizliklerden ötürü dahada zor bir hale geliyor. Yakınınızın son zamanlarında yanında olamamak, vedalaşamamak ya da bir tören düzenleyememek büyük bir travmaya dönüşebilir. COVID-19’dan dolayı yakınını kaybedenlere yönelik internette neredeyse hiç Türkçe kaynak yok. Ben de yabancı kaynaklardan yararlanarak bir yazı hazırladım. Bir de yakınını kaybedenler için bir destek grubu kurdum. Detaylar yazının devamında.

Eğer koronavirüsden yakınınızı kaybettiyseniz şu anda çok zor zamanlar geçiyor olabilirsiniz. Bir taraftan acınızla baş etmeye çalışırken, koronavirüs haberleri sürekli üzüntünüzü ve acınızı artırmaya devam eder. Evde kalma zorunluğundan dolayı ise normalde böyle zor bir zamanda sevdiklerinizle bir araya gelme seçeneği ise maalesef bulunmamakta. Bütün bunlar yakınınızın kaybını çok daha zor bir hale getiriyor ve yas sürecinizin için çok daha fazla çaba gerektiriyor. Herkesin kendine özel yasını yaşama şekli var elbet. Bir kaybın yasını yaşamanın doğru veya yanlışı yok. Ancak hissettiklerinizi anlamak ve bunu başkalarıyla paylaşmak acılarınızla baş etmek için size yardımcı olabilir.

Yalnız Değilsiniz

Eğer sevdiğiniz birinin kaybının yasını yaşıyorsanız, yalnız değilsiniz. Yakınını kaybedenler için kısa zaman önce Korona Ölümleri Destek Grubunu başlattım. Birbirini en iyi anlayabilecek kişilerin yine bu kişiler olduğunu düşünüyorum. Bu korona destek grubunda haftalık online toplantılarla katılımcıların birbirini desteklemesini ve yaşadığı benzer durumlarda neler yaptığını konuşması amaçlanıyor. Hedef, duygularınızdan kurtulmak değil, bunlarla baş etmek için bir yol bulmak. Koronavirüsten yakınını kaybedenler destek grubuna katılmak için tıklayın.

Acınızın Semptomlarını Anlamak

Birini kaybetmenin üzüntüsü sizde çok geniş bir etki oluşturabilir. Bunu yaşayan pek çok kişi şunlarda değişiklik olduğunu bildiriyor:

Eylemler: Yemek yemekte, başkalarıyla konuşmakta ve önceden eğlenceli bulduğunuz şeyleri yapmakta zorlanabilirsiniz. Öte yandan, huzursuz olabilir ve sürekli kendinizi meşgul etme arzusu hissedebilirsiniz.

Duygular: İlk başta şok olmuş, uyuşmuş veya üzgün hissedebilirsiniz. Bunu inkar, öfke, suçluluk, hayal kırıklığı ve çaresizlik izleyebilir. Ağlamak normaldir ve bu kesinlikle hiç sorun değil.

Hisler: Acınız fiziksel değişiklikleri tetikleyebilir. Göğsünüzde veya boğazınızda gerginlik ve ağrı hissedebilirsiniz. Baş dönmesi, baş ağrısı, fiziksel uyuşukluk, kas gerginliği, titreme ve yorgunluk gibi mide bulantısı veya mide rahatsızlığı yaygındır. Kabuslar uykunuzu etkileyebilir.

Düşünceler: İnanamama, kafa karışıklığı ve meşguliyet düşüncenize hakim olabilir. Sürekli kendinizin veya başka birinin kaybettiğiniz kişiyle ilgili şeyleri farklı yapıp yapamayacağını sorgulayabilirsiniz. Bazen konsantre olmakta güçlük çekebilir, hatta halüsinasyonlar görebilirsiniz. Örneğin, ölen kişinin sesini duyabilir veya hissedebilirsiniz.

Kaybınızın üzüntüsünün aşamalarının sürekli artmadığını ve her zaman düz bir çizgide ilerlemediğini unutmayın. Genellikle dalgalar veya döngüler halinde gelir. Bazı günler daha iyi hissederken, diğerleri daha acı verici olabilir. Bu sürede ne kadar sabırlı ve sakin olursanız, zaman içinde o kadar sağlıklı kalma olasılığınız artar. Hatta bazı insanların sevdikleri birini kaybettikten sonra hayatlarında daha derin anlamlar buldukları bile doğrudur. Bu üzüntü ve tasa hissetmeyeceğiniz anlamına gelmez ama gelecekte zorluklarla yüzleşmek için yeni bir bakış açısı kazandırabilir.

Pandemide Eklenen Zorluklar

Koronavirüs salgınından dolayı yukarıda bahsedilen duygulara ek olarak şunları da hissetmek normaldir:

  • Riski azaltmak için kurallara uymayan kurumlara, liderlere veya diğer insanlara kızgınlık veya suçlama arzusu ve hatta ölen kişiye kızgın hissedebilirsiniz
  • Ölen kişiyi hastanede ziyaret edememe veya daha sonra cenazeye katılamama hayal kırıklığı
  • Onun hayatta değilde sizin hayatta kaldığınızdan dolayı suçluluk
  • Yas tutan veya sizi desteklemek için yanınızda olabilecek arkadaşlardan ve aile üyelerinden izole olma

Kaybınız ve üzüntünüz, başkalarının yaşadıklarına kıyasla önemsiz görünebilir. Bu benzeri görülmemiş zamanlar hepimizi baskı altına almış olsa da, yasınızın farkına varmak önemlidir. Birinin deneyiminin sizinkinden farklı olması yasınızın olmadığı anlamına gelmez. Yasınız gerçektir ve bu zor zamanın üstesinden gelmek için yardım ve desteği hak ediyorsunuz.

Koronavirüs Salgını Sırasında Kayıplarla Nasıl Başa Çıkılır?

Kederin farkına varmak, kaybın kesinliğini kabul etmenin, sizin için ne anlama geldiğini anlamanın ve yeni bir normale uyum sağlamanın ilk adımıdır. Kendinize belli bir şekilde hissetmeniz gerektiğini söylemekten kaçının ve başkalarının sizin duygularınızı dikte etmesine izin vermeyin. Acıyı veya ortaya çıkan diğer duyguları hissetmenize izin verin. Yas tutma sürecinden geçerken, yas tutabilir ve ruh sağlığınızı korumak için şu gibi adımlar atabilirsiniz:

Yapabileceklerinizi Kontrol Edin

Bu kayıp kontrolünüz dışında olsa da, COVID-19 ile hastalanma riskinizi yönetmek için hala yapabileceğiniz çok şey var. Hala mümkün olduğunca evde kalabilir, size ve büyüklerinize virüsü bulaştırmamak için önlem almaya devam edebilirsiniz.

Vedalaşmanın Farklı Yollarını Bulun

Eğer yakınınızı hastanede kaybettiyseniz yüksek ihtimalle vedalaşamadınız. Yinede vedalaşmak için bir yol bulabilirsiniz çünkü vedalaşmak acınızla baş etmek için önemlidir. Eğer imkanınız varsa yakınınız mezarına gidip eğer yok ise sessiz bir yerde yalnız olduğunuz zaman onun vedalalaşın. Eğer yanınızda olsaydı en son neler söylemek isterdiniz? Bu size garip gelebilir ama tüm kalbinizle onunla vedalaşmanız oldukça önemli. Ayrıca onun bir şekilde sizi duymadığını kim söyleyebilir ki?

Farklı Bir Anma Töreni Oluşturun

Kendinizi hazır hissederseniz, sanal bir anma sunabilirsiniz. Sosyal medyada bir anıt oluşturabilir ve arkadaşlarınızdan ve aile üyelerinizden eklemelerini veya paylaşmalarını isteyebilirsiniz. Teknolojiye erişiminiz varsa, sanal bir anma töreni gerçekleştirip sevdiklerinizi internetten bir araya getirebilirsiniz. Bir gün salgın sona erdiğinde, herkesin bir araya geldiği daha büyük bir anma töreni ayarlayabilirsiniz.

Mümkünse Önemli Kararları Erteleyin

Sevdiğiniz birinin ölümü, mali durumunuzda, yaşam şeklinizde veya sorumluluklarınızda değişiklik anlamına gelebilir. Hemen bazı zor seçimler yapmanız gerekse de, taşınmak, iş değiştirmek veya diğer ilişkileri değiştirmek gibi önemli kararları erteleyin. Bu adımları atmak yalnızca bir pandeminin ortasında daha zor olmakla kalmaz, aynı zamanda genel olarak hayatınız üzerinde büyük bir etkiye sahiptir.

Kendinizi Affedin

Sevdikleriniz hayattayken söylediğiniz veya yaptığınız şeylere veya söylemeden bıraktığınız şeylere pişman olabilirsiniz. Olanlar için kendinizi de suçlayabilirsiniz. Ama böyle olacağını bilmiyordunuz. Yaşananları olduğunu gibi kabul etmek, yas sürecinizde toparlanmanız için size yardımcı olur.

Medya Kullanımınıza Dikkat Edin

Zaten zorluklarla boğuşurken salgın hakkında daha fazla şey duymak, yükünüzü artırabilir. Yine arada bilgi sahibi olabilirsiniz, ancak televizyon seyretmeye, haberleri okumaya veya sosyal medyadaki güncellemeleri takip etmeye bir süre ara verebilirsiniz. Bir süre koronavirüs ölümleri sayılarından uzak kalmanız sizin için daha iyi olur.

Şükredin

En zor gecenin bile bir sabahı vardır. Sahip olduklarınızı, mutlu anılarınızı veya son zamanlarda neyin iyi gittiğini yazın. Olup biten iyi şeyler veya sizi mutlu eden insanlar, yerler ve şeyler üzerine düşünün. Bir gün kendinizi hazır hissedip dönüp baktığınızda neleri atlattığınızı göreceksiniz.

Bağlı kalın

Kendinizi daha fazla izole etme dürtüsüne direnin. Arkadaşlarınızı ve ailenizi arayın, yazılı veya görüntülü sohbet edin. Duygularınızı paylaşın ve onların da nasıl başa çıktıklarını sorun. Kaybınız hakkında konuşmak rahatlatıcı olabilir ve size yalnız olmadığınızı hatırlatabilir. Korona Destek Grubu‘na katılmak sizin için iyi bir seçenek olabilir.

Yakınını Kaybedenlere Yardım Etmek

Eğer tanıdğınız biri COVID-19’dan dolayı bir kayıp yaşadıysa, onlar için önemli bir destek kaynağı olabilirsiniz. Korona desteği için onları düzenli olarak kontrol edin – arama, metin, e-posta veya görüntülü sohbet. Cevap verecek gibi hissetmeyebilirler, ancak onları önemsediğinizi ve onların yanında olduğunuzu bileceklerdir. Önemli olan onların kaybını hissettiğinizi belirtmeniz. Bu acıyı yaşamaları için onlara izin verin.

Aşağıda belirttiğim kaynaklardan derlediğim bilgileri yer yer kendi yorumumu katarak da sunmaya çalıştım. Bu bilgilerin ve destek grubunun COVID-19 kaybı yaşayanlar ‘a ulaşması için yazıyı internette paylaşabilirsiniz.

Sağlıkla kalın,
ABE.

Kaynaklar

  1. Grieving the loss of a loved one to COVID-19
  2. Coping With Losing a Family Member to COVID-19
  3. Grieving the loss of a loved one during the coronavirus pandemic

Bir Cevap Yazın