Tez Yazarken Dikkat Edilmesi Gereken Şeyler

Ne kadar yazmayı seven bir insan olursanız olun, akademik yazı yazma süreci her zaman erteleme alışkanlıklarıyla ve ertelemeden dolayı da stres dolu günlerden oluşur. Bu ertelemelerin çoğu ise nereden başlayacağımızı ve nasıl yapacağımızı bilmediğimizden kaynaklanıyor. Yüksek lisans tezimi bitireli yaklaşık 1 ay oldu. Aynı şeyleri bende hissettiğimden bu süreçte izlediğim yöntemleri hemen yazıya dökmek istedim. Tez yazmanız gerekiyor ama bir türlü başlayamıyorsanız size çok yardımcı olacaktır. Çünkü bende bir kaç ay önce sizin gibiydim.

Maalesef “deadline driven”  dedikleri son tarih yaklaştıkça iş yapmaya başlayan bir milletiz. Bunu aşmak için ne kadar çabalasam da bende zaman zaman teslim tarihlerinin esiri oluyorum. Çünkü çalışırken ki %500 verimi ancak sınavdan önceki ya da teslim tarihinden önceki son gece alabiliyoruz. Ancak 100-150 sayfalık bir tez yazımı söz konusu olunca, jüri öncesi son gün ya da son hafta yetiştirmemiz imkansız maalesef. O yüzden önceden ve düzenli bir çalışma gerekiyor.

Tez yazma çalışmalarına, nasıl başlamam ve neler yapmam gerektiği ile ilgili araştırmayla başladım. Tezimle ilgili okumam gereken 10 sayfalık bir makale yerine 100 sayfa “tez nasıl yazılır” isimli yazılar okumaya başladığımda, bir yerde durmam gerektiğini ve teze başlamayı daha fazla ertelememem gerektiğini anladım. Okuduğum kaynaklardaki temel bilgileri dikkate alarak tez yazmaya başladım. Bu yazımda onlarca sayfa tez yazma kılavuzları okumanıza gerek olmadan kısa ve etkili bir şekilde tez yazmayla ilgili ipuçları vermeye çalışacağım. Tez danışmanınızı belirlediğinizi, ancak ne konuda nasıl bir tez yazacağınızı bilemediğinizi varsayarak yazıma başlıyorum.

1.Araç ve Gereçlerinizi Belirleyin

Diyelim ki teziniz ile ilgili daha ortada hiçbir şey yok. Konunuz dahi belli değil. Ancak bir yerden başlamanız gerekiyor. Beni tezime başladığımı ilk hissettiren şey: üzerinde adımın ve soyadımın yazılı bir olduğu, Microsoft Word dokümanında, bir tez kapağı sayfası hazırlamam oldu. Bu beni sonraki adımlara geçmek için gerçekten motive etti. Bu yapabilmek için ise ilk adım olarak hangi araç ve gereçleri kullanacağınıza karar vermeniz gerekiyor. Tezinizi LaTeX’de mi yazacaksanız yoksa Microsoft Word’de mi? Literatür taramasındaki makaleleri nasıl arşivleyeceksiniz? Bilgisayarınızda mı klasörleyeceksiniz yoksa bir program mı kullanacaksınız? Enstitünüz sizden nasıl bir formatta tez bekliyor? Bunlar tamamen tezinizin içeriğinden bağımsız olduğu için bunları hazırlayarak teziniz için somut bir adım atabilirsiniz.

Ben Microsoft Office Word 2016‘da yazdım tezimi. Herkesin düşündüğünün aksine, işinizi kolaylaştıran özellikleri en baştan hazırlarsanız, sonrasındaki düzeltmeler sizi o kadar da yormuyor. Bu özelliklerin kullanımı ile ilgili ayrı bir blog yazısı da geliyor inşallah. Literatür taramasını arşivlemek ve referans verme aracı olarak ise Mendeley kullandım. Microsoft Word eklentisi olduğu için işimi kolaylıkla halletim. Microsoft Word ve Mendeley ikilisini tez yazmak için kesinlikle tavsiye ederim.

Gerekli programları kurarak ve ensitütü formatına uygun bir word dokümanı hazırlayarak teziniz için ilk adımı atabilirsiniz. Peki sonraki aşama ne?

2. Son Tarihlerinizi Belirleyin

Demiştim ya deadline driven bir milletiz diye, madem bizim yapımız bu şekilde çalışıyor o zaman bu yapıya uygun bir işletim sistemi kullanmamız gerekiyor. Onun için kendi son tarihlerinizi belirleyerek başlayabilirsiniz. PDF Calendar sayfasından kendinize uzun süreli bir takvim çıkartın ve bu takvime tezinizi ne zaman  bitirmeniz gerekiyorsa o günü işaretleyin. Daha sonra geriye doğru gelerek tezinizi parça parça ne zaman bitirmeniz gerektiğiyle ilgili son tarihleri belirleyin. Bu tarihleri belirlerken çok ince detaya inmeyin. Sadece “Literatür Taraması” ve “Önerilen Metod”  gibi ana bölümleri ne zaman bitirmeniz gerektiğiyle ilgili tarihleri yerleştirin. İlerleyen aşamalarda sadece önünüzdeki haftanın detaylı planını bu takvimde yapabilirsiniz.

Peki tarihleri neye göre belirlemeli, neyle başlamalı, hangi sırayla bölümleri yazmalı? Cevabı ilerleyen bölümlerde geliyor.

3. Literatür Taraması ile Başlayın

Bir alan ile ilgili tez yazabilmek için o alanı çok iyi biliyor olmanız gerekiyor. Bunun için ise o alandaki temel bilgileri öğreneceğiniz ve son gelişmelerden haberdar olacağınız kapsamlı bir literatür taraması yapmalısınız. İyi yazılmış bir tez, iyi araştırılmış bir konudan geçiyor, bunun içinde literatürü çok iyi biliyor olmanız gerekiyor. Tam olarak konunuz belli olmasa bile çalışmak istediğiniz alanlar ile ilgili anahtar kelimeler bulun. Örneğin zemin mekaniği alanında yüksek lisans yapıyorsunuz ancak derin kazılar alanında çalışmak istiyorsanız. Bu sizin için bir anahtar kelime. Derin kazıların depreme karşı davranışı ilginizi çekiyorsa bir anahtar kelimeniz daha var. “Derin Kazı”, “Depreme Karşı Davranış” sizin başlangıç anahtar kelimeleriniz. Tabi ki bu anahtar kelimelerin tez danışmanınızın uzmanlık alanıyla da uyumlu olması gerekiyor. Yoksa daha fazla zorlanırsınız. 4 ya da 5 tane anahtar kelimeyi bulduktan sonra, bu anahtar kelimeler ile ilgili alanları araştırmaya başlıyorsunuz. Bunun için kullanabileceğiniz internet kaynakları:

1) Google Scholar
2) Scopus
3) ScienceDirect

Arama yapmak için çok fazla site kullanmayın. 1 ya da maksimum 2 tane kaliteli bir arama yapacağınız site yeterli. Artık bu siteler zaten tüm dergilerde arama yaptığı için yeterli oluyor. Çıkan sonuçlar arasında en çok atıf alanları ve en son çıkan yayınları incelemelisiniz. Bulduğunuz sonuçları hemen okumaya başlamayın. Başta sadece makalenin başlığı ve özetini okuyun. İlginizi çektiyse daha sonra okumak üzere Mendeley programınıza ekleyin.Bu şekilde en az 30-40 tane çalışmak istediğiniz konuyla ilgili bir makale arşivi yapmış olmanız gerekiyor.

Literatür’deki kilit yayınları bulmanız gerekiyor. Genelde en çok atıf alan makaleler o alanda özgün bir şeyi dile getiren ya da literatürü inceleyen makalelerdir. İnceleme makaleleri sizin içinde çok önemli. Sizin alanınızda inceleme yapmış olan 3-4 tane makale bulmanız demek, o alandaki en önemli çalışmaların madenini bulmuş olmanız demektir. İnceleme yapan makaleleri detaylıca inceleyip referanslarına göz gezdirin. İçindeki makaleleri ayrı olarak indirip Mendeley’e ekleyebilirsiniz.

Daha sonra okumalara başlayın. Makaleleri okurken hepsini başından sonuna kadar okumanız gerekmiyor. Çoğunun özetini ve sonucunu okumanız yeterli. How to Read a Paper makalesini mutlaka okumanızı tavsiye ederim. Bu süreç konunuzu belirlemenize yardımcı olacak. İlginizi çeken makalelerle ilgili daha derinlemesine arama yapıp tam olarak hangi konuda bir çalışma yapmanız gerektiğini bulmalısınız. Bir türlü ilginizi çeken konu bulamıyorsanız, o zaman yüksek lisans yaptığınız bölümü gözden geçirmelisiniz ya da gerçekten yüksek lisans yapmak isteyip istemediğinizden emin olmalısınız. Yüksek lisans yapmadan da inanılmaz işlerle uğraşıp inanılmaz başarılar elde edebilirsiniz. Yapacağınız en büyük yanlış yüksek lisans yapmak için yüksek lisans yapıyor olmanız. Eğer yüksek lisans yapmada istekliyseniz yazının devamını okuyabilirsiniz.

4. Tez Başlığınızı Belirleyin

Yeni makale bulma ve okuma döngüsü 1 aylık bir süreç olabilir.  Literatür taramasının sonunda kafanızda bir şeylerin şekillenmiş olması gerekiyor. Daha sonra kendi cümlelerinizle tezinizin başlığını belirleyin. Başlığı belirlerken çok genel kelimeler kullanabilirsiniz. Bu sadece taslak bir başlık. Daha sonra daha etkili hale getirebilirsiniz. Daha sonra bu başlıkla birlikte, tez danışmanınızla çalışmak istediğiniz konuyu konuşabilirsiniz. Eğer onun içinde uygunsa sonunda bebeğinizin ismini koymuş oluyorsunuz. Ancak işler bazen böyle yürümeyebiliyor. Danışman hocanızı seçerken tez başlığınız çoktan belirlenmiş olabiliyor. Eğer sizin sevdiğiniz bir konuysa problem yok. Bu başlıkla ilgili aynı şekilde literatür taraması yapıp o alandaki bulguları okuyabilirsiniz. Eğer istediğiniz bir konu değilse, danışmanınıza farklı bir konuda çalışmak istediğinizi söyleyebilirsiniz. Ya da danışmanınızı değiştirebilirsiniz.

Unutmayın, siz ne konuda çalışmak istediğinizi bilmediğiniz sürece kimse size yardımcı olamaz. O yüzden çalışmak istediğiniz konuyu iyi bir şekilde belirlemek çok önemli. Şimdi bebeğinizi büyümesine yardımcı olacak adımlara geçiyoruz.

5. Tezin Alt Başlıklarını Belirleyin

Tezin içini doldurmadan önce tezin iskeletini belirlemeniz gerekiyor. Bunun içinde hangi bölümlerden oluşacağını ve alt başlıklarının neler olacağını belirlemelisiniz. Bunu tez danışmanınızla birlikte yapmanız çok daha iyi olacaktır. Tezinin içeriğini iyi bir şekilde gruplamanız gerekiyor. Gözünüzde canlanması için aşağıda temsili olarak bir tez iskeleti oluşturdum.

1. Giriş
2. Literatür Taraması
2.1. Geleneksel Yöntemler
2.1.1. 1950 öncesi
2.1.2. 2000’ler
2.2. Otonom Sistemler
3. Metot
3.1. A veri yapısı
3.2. B veri yapısı
4. Deneyler ve Tartışma
4.1. X düzeneği
4.2. Y düzeneği
5. Sonuç

Tez başlığınız belli, literatür taramasını tamamladınız. Eğer varsa deney ve uygulamayı yapmamış olsanız bile literatür taramasını yazmaya başlayabilirsiniz. Tezin deneylerinde ya da size bağlı olmayan tez çalışmalarının ilerlemediği zamanlarda yapabileceğiniz en iyi şey, literatür taramasını yazıp bir kenara koymak olacaktır.

6. Literatür Taramasını Yazın

Literatür taraması yazmak başta çok eğlenceli gelmeyebilir. Çünkü aslında başkalarının çalışmalarını özetlemeniz gerekiyor. Ancak diğer bölümlere göre literatürü yazmak daha kolaydır. Çünkü yapılan çalışmalar belli olduğundan sadece onları sistematik bir şekilde açıklamanız gerekiyor. Çok özgün cümlelere ihtiyacınız yok. Önemli olan bilgi yoğunluğu yüksek bir şekilde, çalıştığınız alandaki yapılmış uygulamaları anlatmanız. Literatür taraması akademik yayınlarda en az okunan kısımlardan birisi maalesef. O yüzden bu bölümü yazarken kendinizi çok yormayın. Gerekli olan bilgiyi verin o kadar. Çalışmaları kronolojik sırayla ve yukarıda bahsettiğim gibi gruplayarak vermek akıcılık açısından çok önemli tabi ki.

7. İç Bölümleri Yazın

Eğer fen bilimleri alanındaysanız iç bölümleri yazmak için bazı deneyler ve hesaplamalar yapmış olmanız gerekiyor. Her ne kadar en doğrusu; deney ve hesapları yapmadan önce literatürü önceden taramış olmak gerekse de, bu çalışmaları literatür taramasıyla aynı zamanda ya da ondan önce yapmış olabilirsiniz. Şimdi bunları yazma zamanı. Sosyal bilimler içinde aynı şey geçerli. Bu bölümler tezinizi özgün yapan ve literatüre katkı yapacağınız bölümler. En başta çıkardığınız alt başlıkların içini teker teker doldurmaya başlamalısınız. Bunu yaparken en hızlı şekilde teziniz 1. versiyonunu çıkarmaya çalışın. Çünkü güzel ve etkili bir şekilde yazıyım dediğiniz zaman hiç başlayamayabilirsiniz. O yüzden zihninizdeki neyse ve bulgularınız neyse hızlı bir şekilde onları yazıya dökün. Daha sonra üzerinden geçerek hem gramer hem anlatım olarak iyileştirirsiniz.

8. Sonuç Bölümünü Yazın

İşte teziniz özetinden sonra en çok okunacak bölüm burası. Jüri üyeleri ve tezinize bir göz gezdirecek bir kişi, tezinizin figürlerine hızlıca göz gezdirdikten sonra ilk bu bölümü okuyacaktır. Tezinizin okumaya değer olup olmadığına karar verdiren bölümlerden birisi burası. Bu bölümde tamamen tarafsız olarak önerdiğiniz tezin artılarını ve eksilerini açıkça yazmalısınız. Cümlelerinizi çok fazla süslemeden sonuçlarınızı kısa bir şekilde paragraflar halinde sunmalısınız. Bu bölümün 2 sayfayı geçmemesi oldukça isabetli olacaktır.

9. Giriş Bölümünü Yazın

Giriş bölümünü en sona bırakmak biraz garip gelmiş olabilir. Ama emin olun, bu bölümü en son yazdığınızda çok daha kolay olacak. Çünkü tüm tez bittiğinden dolayı nasıl bir çalışmaya giriş yapmanız gerektiğini biliyorsunuz. Hangi alt başlıklarda neyi anlattığınızı biliyorsunuz. Bu şekilde daha akıcı ve tezin geri kalanına uygun bir giriş bölümü yazabilirsiniz. Diğer bölümleri yazarken bu bölümü tabi ki ihmal etmeyin. Eğer giriş bölümüne eklemeniz gereken bir şeyi fark ederseniz. Bu bölümün içinde maddeler halinde nelerden bahsetmeniz gerektiğini ekleyin. En son ise bu maddeleri paragraflara çevirebilirsiniz. Bu bölümün anlatım şekli oldukça önemli. Etkili bir üslup kullanmalı ve tezin geri kalan kısmı için heyecan uyandırmalısınız. İstatistikler ile fikirlerinizi destekleyebilirsiniz.

10. Tezin Üzerinden Bir Kaç Sefer Geçin

Yukarıdaki tüm bölümler bittikten sonra elinizde “full_tez_versiyon_1.docx” olmuş olacak. Tezinizi çok hızlı ve çok özenmeden yazmış olsanız bile,  tez jürisine sunabileceğiniz bir çalışmanız var artık. Bu sizin stresinizi azaltacak ve güven verecek. Daha sonra tez düzeltme ve iyileştirme döngüsüne girmelisiniz. Sakin kafayla (bu çok önemli) tezinizin bölümlerini dikkatli bir şekilde okumalısınız. Bu süreçte hızlıca tezin üzerinden geçmek değilde tüm dikkatinizi verebileceğiniz okumalar yapmanız gerekiyor. Bu şekilde tüm hatalarınızı düzeltebilecek ve şurayı şu şekilde anlatsam daha etkili olurmuş diyebileceksiniz.

Tez yazma sürecindeki izlediğim sistemi bu 10 maddeyle özetleyebildim size. Bu arada tez yazarken Pomodoro Yöntemini kullandım. Zamanı verimli kullanma açısından çok faydalı oldu gerçekten. Onunla ilgili yazdığım yazıya şuradan ulaşabilirsiniz. Bu yöntemlerle birlikte tezi bitirmeniz için moral ve motivasyona çok ihtiyacınız oluyor. Tez yazma sürecinde mutlaka düzenli olarak başka şeyler yapın. Tez yazma ortamından sizi uzaklaştıracak başka aktivitelerle uğraşın. Düzenli spor, ilgi alanınızda ki bir kurs ya da sosyal etkinlikler.

Tezinizin sizi yönetmesine izin vermeyin, siz onu kontrol altına alın. Unutmayın bu hayatta tezinizden çok daha önemli şeyler var. Sahip olduğunuz hayat, jüri savunmanızı yapacağınız 5 tane hocadan çok daha değerli.

Tez sürecinde başarılar.

Sevgiyle kalın,
ABE

Bu blogu takip etmek ve yeni gönderilerle ilgili bildirimleri e-postayla almak için e-posta adresinizi girin.

Diğer 326 takipçiye katılın

Reklamlar

Tez Yazarken Dikkat Edilmesi Gereken Şeyler” için 7 yorum

  1. Yuksek lisansa yeni baslayan biri olarak -nedendir acelemin sebebi bende bilmiyorum- tez yazmaya hemen baslamak istedigim icin delilerce literatur taramasi yapmaya basladim bile.Tezin giris kismini sona birakmak mantikli bir hareket cunku bitirme projemde de aynisini yapmistim ve ilk yazdigim giris bolumune gore cok daha ekstra seyler yapmistim uzerine eklenecek.Tezi LaTeX de yazmayi dusunuyorum cunku milyonlarca denklemi orada yazmaya fazla alismisim.Herneyse cok uzattim.Yazi gercekten guzel ve bunun disindaki yazilarda da cok fazla emek harcaniyor oldugu belli.Paylasimlarina devam etmelisin.Sevgiler

    1. Tesekkur ederim paylasimlara devam etmeye calisacagim. Y.lisans baslangicinda bol bol makale okumak ve literatur taramak guzel ancak yazmak icin acele etmeyin bence, sonra cok fazla degisiklik yapmaniz gerekebilir.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

w

Connecting to %s